KỸ THUẬT CHĂM SÓC LÚA GIAI ĐOẠN LÀM ĐÒNG: BÍ QUYẾT QUYẾT ĐỊNH 70% NĂNG SUẤT

Giai đoạn làm đòng được xem là “thời điểm vàng” trong chu kỳ sinh trưởng của cây lúa. Nhiều ruộng lúa ở giai đoạn đẻ nhánh nhìn rất xanh tốt, lá phủ kín đồng nhưng đến khi thu hoạch lại gặp tình trạng đòng nghẹn, bông ngắn hoặc hạt lép nhiều. Nguyên nhân phần lớn nằm ở việc cung cấp dinh dưỡng không phù hợp và quản lý nước sai cách trong giai đoạn then chốt này.

1. Tại sao giai đoạn làm đòng lại quyết định năng suất cuối vụ ?

Giai đoạn làm đòng quyết định số hạt và chiều dài bông lúa

Theo các tài liệu từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO), làm đòng là thời điểm cây lúa hình thành các bộ phận quan trọng nhất của bông lúa bao gồm: số nhánh hạt, chiều dài bông và số lượng hạt trên bông.

Khoảng 40 ngày sau sạ (tùy giống), cây lúa bắt đầu chuyển từ giai đoạn sinh trưởng dinh dưỡng sang sinh trưởng sinh sản. Nếu dinh dưỡng bị thiếu hụt hoặc mất cân đối lúc này, cây lúa sẽ bị:

• Đòng nhỏ, bông ngắn: Làm giảm trực tiếp số lượng hạt trên mỗi bông.
• Nghẹn đòng: Bông lúa không thể thoát ra khỏi bẹ lá, dẫn đến mất trắng hoặc trổ lẹt xẹt.
• Trổ không đều: Gây khó khăn cho việc quản lý sâu bệnh và thu hoạch đồng loạt.

2. Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng chủ chốt

 Lúa đủ kali và silic sẽ cứng cây, lá đứng, quang hợp tốt

Theo Viện Thổ nhưỡng Nông hóa, ở giai đoạn làm đòng, cây lúa thay đổi hoàn toàn nhu cầu về dưỡng chất. Cây không còn cần quá nhiều đạm (N) như lúc đẻ nhánh mà cần tập trung vào các yếu tố hỗ trợ cấu trúc và vận chuyển:

• Kali (K): Là “người vận chuyển” đưa đường bột và dinh dưỡng về nuôi đòng. Thiếu Kali sẽ gây lép hạt và làm bông ngắn, hạt nhỏ, nhẹ ký.
• Silic (Si): Giúp vách tế bào cứng cáp, lá dựng đứng để quang hợp tốt hơn và giúp thân lúa đứng vững, chống đổ ngã khi bông bắt đầu nặng hạt ở cuối vụ.
• Trung – Vi lượng: Hỗ trợ quá trình quang hợp và tăng sức đề kháng cho cây trước dịch hại.

3. Những sai lầm thường gặp khiến lúa giảm năng suất

 Dư đạm làm lúa xanh đậm, thân mềm, dễ đổ và giảm nuôi đòng

Bà con cần lưu ý tránh các thói quen sau để không làm lãng phí chi phí đầu tư:

• Bón quá nhiều Đạm (Urê): Khiến lá xanh đậm, mềm yếu, dễ đổ ngã và thu hút đạo ôn, sâu cuốn lá. Cây chỉ lo nuôi lá mà “quên” nuôi đòng.
• Bón phân quá trễ: Khi đòng đã phát triển xong mới bón phân thì hiệu quả tăng số hạt trên bông không còn, chỉ có tác dụng nuôi hạt.
• Để ruộng khô nước: Thiếu nước làm gián đoạn quá trình vận chuyển dinh dưỡng, gây nghẹn đòng, trổ không thoát.

4. Hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc rạch ròi từ Kỹ sư

4.1. Nhận biết thời điểm làm đòng (Đón đòng đúng lúc)

 Tách thân thấy mầm đòng là thời điểm bón phân đón đòng tốt nhất

Bà con nên ra thăm ruộng thường xuyên từ ngày thứ 35 sau sạ. Quan sát thấy thân lúa vươn cao, tròn mình, lá lúa dựng đứng và cứng cây hơn.

• Cách kiểm tra: Tách nhẹ thân lúa ở những bụi to nhất. Nếu thấy mầm đòng (tim đèn) nhỏ khoảng 1-2mm bên trong bẹ lá là thời điểm bón phân đón đòng tốt nhất.

4.2. Công thức bón phân NPK tham khảo (cho 1 ha)

• Lựa chọn 1: NPK 16-16-8 bón từ 60 – 80 kg/ha.
• Lựa chọn 2: NPK 20-20-15 bón từ 50 – 70 kg/ha.
• Lưu ý: Nếu ruộng thiếu Kali (biểu hiện cháy bìa lá), bổ sung thêm 10 – 15 kg Kali/ha.

4.3. Quản lý nước thực địa

Giữ nước 3–5 cm giúp hòa tan phân và vận chuyển dinh dưỡng nuôi đòng

Trong giai đoạn này, ruộng lúa tuyệt đối không được thiếu nước. Duy trì mực nước ổn định từ 3 – 5 cm. Nước giúp hòa tan phân bón hoàn toàn và là môi trường dẫn truyền dinh dưỡng lên nuôi đòng hiệu quả nhất.

5. Giải đáp thắc mắc về kỹ thuật (FAQ)

Hỏi: Tại sao lúa nhà tôi nhìn xanh mướt nhưng đòng lại rất nhỏ ?

• Trả lời: Đây là dấu hiệu dư đạm. Cây tập trung sinh trưởng lá quá mức làm ức chế quá trình hình thành hạt. Bà con cần giảm đạm và tăng Kali ngay để cân đối lại.

Hỏi: Nếu tôi bón phân khi lúa đã lú bông thì có kịp không ?

• Trả lời: Không kịp để tăng số hạt. Lúc này phân bón chỉ giúp chắc hạt, còn số lượng hạt trên bông đã được quyết định từ trước đó.

Hỏi: Ruộng bị khô nước 2-3 ngày lúc làm đòng có sao không ?

• Trả lời: Rất nguy hiểm, dễ gây nghẹn đòng và lép hạt do quá trình tải dinh dưỡng bị gián đoạn.

6. Kết luận: Hành động để giữ năng suất

 Chăm sóc đúng giai đoạn làm đòng giúp bông dài, hạt chắc, tăng năng suất

Chăm sóc lúa giai đoạn làm đòng là bảo vệ thành quả của cả vụ mùa. Nguyên tắc cốt lõi: “Giảm Đạm – Tăng Kali – Đủ Silic – Giữ nước ổn định”. Việc thực hiện đúng quy trình không chỉ giúp bông dài, hạt chắc mà còn giúp cây đứng vững trước gió bão, mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất.

Nguồn: Kỹ sư Phan Thu Ngân – Tường Nguyên

TƯỜNG NGUYÊN – Phát triển từ uy tín và chất lượng

🏠 Địa chỉ: Số 474 Trần Phú, khóm An Lộc, phường An Bình, Đồng Tháp

☎️ Hotline: 0277 3837 259

🌐 Website: www.tuongnguyen.vn